Pionierzy wędkarstwa muchowego - rozmowa z Grzegorzem Łoszewskim

Intro

Nie spodziewaliśmy się, że rozmowa z scenarzystą filmowym przeniesie nas w czasy, gdy polowanie na materiały muchowe wymagało prawdziwej detektywistycznej pracy. Grzegorz Łoszewski - dwukrotny laureat nagrody za scenariusz w Gdyni, prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich - okazał się być jednym z pionierów wędkarstwa muchowego w Polsce. Nie wielu poznało historię Grzegorza i tym odcinkiem chcemy ją Wam przybliżyć.

Zaprosiliśmy go do studia, bo jego historia z wędką sięga lat 80., gdy łowienie na muchę było w Polsce czymś niemal egzotycznym. To, co usłyszeliśmy, to opowieść o pasji, która kazała nastolatkowi jechać do Krakowa śladem zagadkowego ogłoszenia w "Wiadomościach Wędkarskich".

Ale rozmowa szybko zeszła na współczesne problemy polskiego wędkarstwa. I tu zrobiło się naprawdę interesująco.

Początki w czasach PRL-u

Słuchajcie tego - wyobraźcie sobie nastoletniego Grześka, który uczy się na pamięć książki Józka Jeleńskiego o wędkarstwie muchowym, nie mając szans na praktyczne sprawdzenie tej wiedzy. "Fascynowało mnie to. Nic z tego nie rozumiałem, znaczy nie rozumiałem w sensie praktycznym" - wspomina nasz gość.

Przełomem był pobyt w sanatorium w Szczawnicy, gdzie spotkał wędkarza z Krakowa o nazwisku Wagner. Ten miał ze sobą wędki muchowe i całe dnie spędzał na Dunajcu. "To była wyłącznie mokra mucha" - dodaje Grzegorz, opisując swoje pierwsze praktyczne lekcje.

No kurde, wyobraźcie sobie te czasy - nie ma internetu, nie ma sklepów ze sprzętem, a ty jako młody człowiek chcesz się nauczyć dyscypliny, o której w Polsce wie garstka ludzi. To była prawdziwa pasja, która kazała pokonywać każdą przeszkodę.

Tropienie much w Krakowie

I tu zaczyna się historia, która brzmi jak thriller. Grzegorz wyczytał w "Wiadomościach Wędkarskich" wzmiankę o zakładzie produkcji much na ulicy Siennej w Krakowie. "Zerwałem się z lekcji, wsiadłem do pociągu" - opowiada.

Dotarcie do celu wymagało prawdziwej detektywistycznej pracy. Pierwszy sklep wędkarski - nikt nie słyszał o żadnym zakładzie. Dopiero przypadkowo spotkany wędkarz naprowadził go na właściwy trop: "Musisz pójść dalej. Tam to chyba za Ditla jest."

Konkretnie - w suterenie kamienicy przy ulicy Bohaterów Stalingradu (tak, taka była wtedy nazwa) działał zakład pana Henryka Szewczyka. Tam pracowała trójka: Adaś Sikora, Grzesiek Skałoń i Tomek Szewczyk. "Prawdę mówiąc wszystkiego nauczyłem się od nich" - przyznaje Łoszewski.

Czasy rękodzieła i kombinowania

I tu jest problem, który dzisiejsi wędkarze mają trudność sobie wyobrazić. Nie chodziło tylko o to, że sprzęt był drogi - on po prostu nie istniał w sprzedaży. "To wszystko było takie, powiedziałbym, rękodzieło" - wspomina Grzegorz.

Wędki robiono z blanków Fipetuba. Uchwyt toczył "słynny Kazio" z aluminium w Warszawie. Przelotki? Z drutu protetycznego dentalu. Tak, dobrze słyszycie - z dentystyki. Bo przecież normalnych przelotek nie można było kupić.

Materiały na muchy to osobny rozdział. Nić jedwabna, sierści od myśliwych, pióra z skupu dziczyzny w Ursusie. "W chłodni były pryzmy, kurza i bażantów. Ja mogłem sobie wybrać stare kury i miałem naprawdę bardzo dobry materiał" - opowiada nasz gość.

Problem polskich organizacji wędkarskich

Najważniejsza część rozmowy dotyczyła współczesnych problemów. Grzegorz postawił diagnozę, która boli: "Mamy tak ogromną organizację, jaką jest Polski Związek Wędkarski i ta organizacja jest tak kompletnie pozbawiona oddziaływania."

Trafna diagnoza. Setki tysięcy członków, ogromny budżet, a efekty? Minimalne. Łowiska degradują się w tempie, którego nie jesteśmy w stanie zatrzymać. "Odtworzenie tych terenów to jest przynajmniej kilkadziesiąt, jeśli nie więcej lat" - dodaje Łoszewski.

I ma rację. Podczas gdy my dyskutujemy o strukturach i kompetencjach, nasze rzeki tracą populacje ryb w tempie geometrycznym.

Przyszłość polskiego wędkarstwa

Szczerze? Po tej rozmowie mamy mieszane uczucia. Z jednej strony fascynuje nas historia pionierów, którzy w czasach PRL-u potrafili z niczego stworzyć polskie wędkarstwo muchowe. Z drugiej - niepokoi nas diagnoza współczesnych problemów.

Grzegorz Łoszewski reprezentuje pokolenie, które wędkarstwo muchowe w Polsce praktycznie stworzyło. Ludzi, którzy nie przyjmowali "nie da się" za odpowiedź. Dziś mamy dostęp do najlepszego sprzętu na świecie, ale czy mamy tę samą determinację w walce o nasze łowiska?

Z naszego doświadczenia wynika, że indywidualne pasje wędkarzy są dziś większe niż kiedykolwiek. Problem leży w organizacjach, które powinny te pasje kanalizować w skuteczne działania ochronne.

FAQ

Kiedy rozpoczęło się wędkarstwo muchowe w Polsce?

Pierwsze próby sięgają lat 60-70., ale prawdziwy rozwój nastąpił w latach 80. dzięki książce Juska Jeleńskiego i działalności pionierów jak Henryk Szewczyk w Krakowie.

Gdzie można było kupić sprzęt muchowy w PRL-u?

Praktycznie nigdzie. Wędki robiono z blanków, przelotki z drutu dentystycznego, a muchy kręcono w kilku prywatnych zakładach, głównie w Krakowie.

Jakie są główne problemy polskiego wędkarstwa dziś?

Według Grzegorza Łoszewskiego największym problemem jest brak skutecznego oddziaływania wielkich organizacji wędkarskich na ochronę łowisk, mimo ogromnych zasobów.

Ile czasu potrzeba na odtworzenie zdegradowanych łowisk?

Eksperci szacują, że kompleksowe odtworzenie terenów wędkarskich to proces trwający kilkadziesiąt lat - czas, którego przy obecnym tempie degradacji po prostu nie mamy.

Źródła

• Wild Fish Stories Podcast, odcinek z Grzegorzem Łoszewskim
• "Wędkarstwo muchowe" -  Jeleński (1976)

Podsumowanie

Rozmawiając z Grzegorzem Łoszewskim, dotknęliśmy dwóch światów - heroicznej przeszłości polskiego wędkarstwa muchowego i niepokojącej teraźniejszości. Historia pionierów, którzy w latach 80. potrafili stworzyć polską szkołę muchową praktycznie z niczego, pokazuje, jak wiele można osiągnąć przy odpowiedniej determinacji.

Dziś stoimy przed innymi wyzwaniami. Mamy dostęp do najlepszego sprzętu, ale tracimy łowiska. Mamy ogromne organizacje, ale brakuje im skuteczności. Może czas wrócić do korzeni i przypomnieć sobie, że prawdziwe zmiany zawsze zaczynały się od pasji pojedynczych osób?

Ta rozmowa to ważny głos w dyskusji o przyszłości polskiego wędkarstwa. Bo bez zrozumienia przeszłości trudno będzie nam skutecznie działać w przyszłości.

TL;DR

• Grzegorz Łoszewski od 46 lat łowi na muchę - jeden z pionierów tej dyscypliny w Polsce
• W latach 70-80 sprzęt muchowy był praktycznie niedostępny, wszystko robiono "na chałupę"
• Polski Związek Wędkarski mimo ogromnej organizacji ma zerowe oddziaływanie na ochronę łowisk
• Odtworzenie zdegradowanych terenów to kilkadziesiąt lat pracy - nie mamy na to czasu
• Historia zdobywania pierwszych much w Krakowie brzmi jak thriller z czasów PRL-u